Γιατί το Άμστερνταμ απαγόρευσε τις διαφημίσεις για διακοπές σε μακρινούς προορισμούς

Ίσως στο μέλλον γίνει σπάνιο έως απίθανο το ενδεχόμενο να συναντήσει κάποιος Ολλανδούς σε κάποιο ταξίδι του στα Κανάρια Νησιά, τη Νέα Υόρκη ή τη νότια Αφρική. Τουλάχιστον αυτή είναι η πρόθεση του δήμου του Άμστερνταμ που έγινε από τον Μάιο η πρώτη πρωτεύουσα που απαγορεύει τις διαφημίσεις για διακοπές σε μακρινούς προορισμούς που απαιτούν τη χρήση αεροπλάνου ή κρουαζιερόπλοιου. Οι νέοι κανονισμοί αφορούν και τις διαφημίσεις για αυτοκίνητα ή την κατανάλωση κρέατος. Ο λόγος της απαγόρευσης; Είναι και οι τρεις κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών που θεωρούνται υπεύθυνες για την έκλυση υψηλών επιπέδων αερίων του θερμοκηπίου.

Κι ενώ το Άμστερνταμ είναι η πρώτη πρωτεύουσα που εφαρμόζει το αμφιλεγόμενο νέο μέτρο, δεν είναι η πρώτη πόλη στην Ολλανδία που το κάνει. Έχουν προηγηθεί 16 συνολικά μεγάλες πόλεις, με την Ουτρέχτη, τη Ντελφτ, το Λέιντεν και τη Χάγη να συγκαταλέγονται ανάμεσά τους. Επιπλέον, ο δήμος του Βάγκενινγκεν προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και απαγόρευσε όλες ανεξαιρέτως τις διαφημίσεις στους δρόμους. «Όπως συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες, οι δήμοι στην Ολλανδία μπορούν να ορίζουν κανόνες για τη διάθεση των δημόσιων χώρων τους σε ό,τι αφορά τα συμβόλαιά τους με παρόχους διαφημιστικών υπηρεσιών ή μέσω τοπικών κανονισμών», σύμφωνα με την Φέμκε Σλίγκερς, ιδρύτρια του Κινήματος Πολιτών Reclame Fossielvrij (Σ.σ: «Όχι στις διαφημίσεις για ορυκτά καύσιμα»). Η στήριξη των πολιτών σε αυτούς τους κανόνες στην Ολλανδία είναι σημαντική (50% είναι υπέρ και 23% κατά), δεν είναι, ωστόσο, η μεγαλύτερη εντός της ΕΕ. Στην Γαλλία, για παράδειγμα, το 56% των πολιτών είναι υπέρ και μόλις το 18% κατά», εξηγεί.

Παγκόσμια πρεμιέρα στη Χάγη

Η Χάγη, έδρα της ολλανδικής κυβέρνησης, ήταν η πόλη που προχώρησε πρώτη, σε παγκόσμιο επίπεδο, στην εν λόγω απαγόρευση τον Σεπτέμβριο του 2024- με εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2025- προκαλώντας κύμα σφοδρών επικρίσεων. Ο ολλανδικός οργανισμός ταξιδιωτικού τομέα ANVR μαζί με τρεις ταξιδιωτικούς παρόχους, ανάμεσά τους και η TUI, προσπάθησαν να ανατρέψουν την απόφαση επικαλούμενοι «περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης», επιχείρημα με μικρή επίπτωση στο κλίμα.

Με βάση δεκάδες εκθέσεις οργανισμών εγνωσμένου κύρους που συνιστούν την απαγόρευση των διαφημίσεων που αφορούν τα ορυκτά καύσιμα και τις δραστηριότητες που προϋποθέτουν την χρήση τους ως μέρος της εθνικής κλιματικής πολιτικής, η Δικαιοσύνη απεφάνθη υπέρ του δήμου τον Απρίλιο του 2025. Η ετυμηγορία του δικαστηρίου ενθάρρυνε και άλλες πόλεις της Ολλανδίας να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Χάγης, αλλά και πόλεις στην Ιταλία, τη Σουηδία, τη Μεγάλη Βρετανία και την Αυστραλία.

Έκτοτε, το ίδιο δικαστήριο σύστησε εκ νέου στο ολλανδικό κράτος να ενισχύσει την πολιτική του για το κλίμα και, ειδικότερα, να εργαστεί για τη μείωση των εκπομπών αερίων που προέρχονται από την αεροπορική βιομηχανία «προκειμένου να προστατευθεί ο πληθυσμός από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής».

Στην ίδια γραμμή, το ολλανδικό Επιστημονικό Συμβούλιο για το Κλίμα (WKR) σύστησε στην κυβέρνηση να ενεργοποιήσει την απαγόρευση σε εθνικό επίπεδο ώστε «η βιώσιμη συμπεριφορά να γίνει εμφανής και να υιοθετηθεί εύκολα από τους πολίτες». Με την προσέγγιση αυτή ήταν σύμφωνο και το Πανεπιστήμιο του άμστερνταμ το οποίο είχε εκπονήσει μελέτη για την αποτελεσματικότητα μιας τέτοιας απαγόρευσης κατόπιν παραγγελίας του Ρομπ Γέτεν, τότε υπουργού Κλίματος και Ενέργειας και σήμερα πρωθυπουργού της Ολλανδίας. «Με την απαγόρευση της διαφήμισης που αφορά τα ορυκτά καύσιμα, όπως είχε γίνει και με τον καπνό και το αλκοόλ, μπορούμε να ανακατευθύνουμε τις κοινωνικές συνήθειες και, ως εκ τούτου, την προσφορά και τη ζήτηση», τόνιζε η μελέτη.

Όχι στα κρουαζιερόπλοια, ναι στα τροχόσπιτα

Αν και τα ταξίδια με το τρένο γίνονται πλέον ολοένα και περισσότερο δημοφιλή, χρειάζεται χρόνος για να δει κανείς πραγματική αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες του κοινού. Απτό παράδειγμα το διεθνές αεροδρόμιο του Σίπχολ (Άμστερνταμ), το 70% του οποίου ανήκει στο ολλανδικό κράτος, που πέρσι υποδέχθηκε 68.8 εκατομμύρια επισκέπτες και φέτος ελπίζει να ξεπεράσει το ρεκόρ του των 71,1 εκατομμυρίων, παρά τους νέους ισχύοντες περιορισμούς στον αριθμό των ετήσιων πτήσεων.

Ο ταξιδιωτικός τομέας της χώρας, ωστόσο, επιδεικνύει θέληση προσαρμοστικότητας στους νέους κανονισμούς. Πρακτορεία όπως το γνωστό Doets Reizen έχουν αρχίσει να ενημερώνουν τους πελάτες τους για το αποτύπωμα άνθρακα που αφήνει κάθε ταξιδιωτική τους επιλογή. «Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς αποτελούν δύο από τους παραδοσιακούς και δημοφιλέστερους προορισμούς μας για τους οποίους δεν υπάρχει λογική εναλλακτική από τις πτήσεις, θα εξακολουθήσουμε να εργαζόμαστε αναγκαστικά με το αεροπλάνο. Παύουμε, όμως, να οργανώνουμε κρουαζιέρες που έχουν τεράστιες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και δίνουμε έμφαση στα ταξίδια στη φύση με τροχόσπιτα», ενημερώνουν. Κάποιες συνήθειες δύσκολα αλλάζουν…